Anasayfa
Sık Görülen Sorunlar
Nadir
Hastalıklar
Sayfa
İçindekiler:
- Tortikolis
|
Fizyoterapist Hilal Niğmet Erdoğdu Yazıları
Tortikolis
Tortikolis, Latince ‘torti’ ve ‘collis’
kelimelerinden oluşup, ‘eğik boyun’, ‘dönük boyun’ anlamına
gelmektedir. Tortikolisde, baş tutulum olan tarafa eğilme
gösterirken
yüz de karşı tarafa bakacak şekilde dönmüş durumdadır.
Bebek
doğdugu andan itibaren normalde başını her iki tarafa döndürebilir.
Boynun iki tarafında sternocleidomastoid ( SCM ) adlı bir kas
bu
harekete yardımcı olur. Bu kasın herhangi bir nedenle zarar görmesi
halinde vücudun tamir çabasıyla o bölgede sıvı ve basınç artışı
olabilir. İyileşme tamamlandığında ise bu kasta kısalma ve sertlik
oluşur. Bu durum başın kontrakte olan kas tarafına doğru yan yatışı ve
yüzün aksi tarafa dönüşüyle sonuçlanır. En sık sebepler arasında
doğumsal problemler, travma ve infeksiyonlar sayılabilir. Ayrıca
şaşılık ve kafaiçi sorunlar da tortikolise yol açabilir.
Konjenital
musküler tortikolisde tanı konur konmaz pasif germe egzersizlerine
başlanır. Bebek sırtüstü sert bir zemin üzerine yatırılır. Egzersizin
ilk aşamasında normal tarafın kulağı o taraf omuzuna yaklaşacak-değecek
şekilde boyun lateral fleksiyona zorlanır. İkinci aşamada çene gergin
(kontrakte) taraftaki omuza yaklaşacak biçimde, baş düşey ekseni
etrafında döndürülür. Üçüncü aşamada ise baş geride (ekstansiyondada)
tutulurken, boyna lateral fleksiyon ve rotasyon zorlamaları birlikte
uygulanır.
Her hareketin sonunda beşe kadar sayılarak kas gergin
durumda tutulur ve her hareket en az yirmişer kez tekrarlanır. Bu seans
günde 4-6 kez tekrarlanır. Bu sırada gövde ve özellikle de kontrakte
taraf omuzu diğer el vasıtasıyla sabit tutulur. Egzersizler nazik
olarak yapılmalıdır, aksi takdirde kasta kısmi yırtılma olabilir.
Egzersizler tercihen çocuk uyurken, ya da doymuş durumdayken yapılmalı,
çocuk bıktırılmamalıdır.
Bunların haricinde günlük yaşamda da
kullanılması gereken bazı doğru pozisyonlama ve uygulamalar vardır.
Mesela bebeğin uyurken sırtüstü pozisyonda başı dönük vaziyette yatması
önlenir; yastık vb. materyallerle doğru pozisyon sağlanır. Uyanıkken
ise sesli uyaranlara yönelerek boynunu aktif olarak çevirmesi sağlanır.
Bebek kontrakte taraftan emzirilir ve oyuncakları bu taraftan uzatılır;
sesli uyaranların (radyo, TV vb.) bu tarafta olmasına özen gösterilir.
Altı
aylıktan ufak çocuklarda eğer etkili bir pasif germe egzersiz programı
uygulanacak olursa tedaviye yanıt yüz güldürücüdür (%76-97). Egzersiz
programı düzelme görülene kadar sürdürülmelidir.
1 yaşından ufak
olmasına karşın yüz asimetrisi bulunan veya boyun rotasyon hareketinde
ileri kısıtlanması olan olgularda pasif germe egzersizlerinden sonuç
alınması düşük bir olasılıktır. SKM kasında diffuz yayılım gösteren
olgular da fizik tedaviye dirençlidirler. Bu olgularda cerrahi girişim
uygulanır.
Tortikolisli bir bebeğin tedavisiz kalması halinde doğabilecek sonuçlar
ise şöyledir;
-
Çocuk başını tam çeviremediğinden öncelikle sırtüstü ya da
yüzüstü
yatış pozisyonunu tercih eder. Buna bağlı olarak basınç gören baş ve
alın kısımları yassılaşır. Yani başta asimetri gelişir.
- Etkilenen tarafta kulak-omuz mesafesi
kısalır ve boyun omurlarında eğriliğe zemin hazırlar.
-
Başın mecburi duruşu nedeniyle el-el koordinasyonu ya da
el-ağız
koordinasyonu yüzün baktığı tarafta diğer tarafa nazaran daha hızlı ve
doğru gelişir.
- Yine aynı mantıkla yüzün ardında kalan
ekstremiteler (kol, bacak ) diğer taraftan daha yavaş ve az gelişir, bu
da bütünsel bir asimetriye neden olur. Yüz de bu durumdan etkilenir.
- Baş ve boynun duruş bozukluğu nedeniyle
etkilenen taraf omuz yükselmiş, aksi taraf omuz düşmüş ve düzleşmiş bir
hal alır.
Tüm
bunlarla birlikte çoğunlukla tortikolis selim bir rahatsızlıktır ve
hiçbir sorun yaratmadan iyileşir. Cerrahi tedavi ise genellikle fizik
tedaviye cevap vermeyen uç örneklere uygulanmaktadır.
Fizyoterapist
Hilal Niğmet Erdoğdu
(09.02.2011)
Kaynaklar;
- FRANK H. NETTER, M.D. KAS İSKELET
SİSTEMİ
-
http://www.draligus.com/5695-tortikolis.html
-
http://www.doktorcare.com/haber/424/cocuklarda-dogumsal-egri-boyun |
